Bullshit en Fingerspitzengefühl

Bullshit management heet het boek van Jos Verveen waarmee ik me – onvervalste laggard die ik ben, want ik heb de indruk dat mijn complete omgeving het boek al lang uit heeft – momenteel erg mee aan het amuseren ben. Niet alleen vanwege de hilarische schrijfstijl, maar vooral vanwege het hoge gehalte aan Aha-Erlebnissen. De verleiding was groot om het boek te bespreken in de rubriek Inspiraties, maar ja, zelfs ik wil niet voor gek staan door aan te komen met een boek dat iedereen reeds gelezen heeft.

Zo ongeveer elke, de afgelopen eeuw op enig moment populair zijnde managementdenker is inmiddels wel betrapt op sjoemelen met of vervalsen, c.q. weglaten van data of van anderszins discutabele manieren van organisatie’wetenschap’ bedrijven met als doel om de weerspannige praktijk kloppend te krijgen met de theorie. Van Taylor tot Peters & Waterman. Theorie werkt niet, kortom. Ik vroeg het me al eerder af: hoe kun je de driedimensionale werkelijkheid vangen in tweedimensionale modellen? Het antwoord is simpel: dat kan niet. Maar wat kan dan wel?

Voor een mogelijk antwoord moet ik ruim 20 jaar terug in de tijd. Toen las ik een bijdrage van Anton Zijderveld aan de bundel Handboek Corporate Communications – de Studentenversie, al was-ie al knap duur – met de (onder)titel ‘Organisatiecultuur als harde factor en management als kunst’. Over cultuur heb ik hier al eens iets gezegd en dat ga ik niet overdoen. Maar het begrip ‘Management als kunst’ maakte indertijd al indruk.

Gehinderd

Ik heb in m’n leven aardig wat leidinggevenden gehad en de één was beter dan de andere. Degene met wie ik het best uit de voeten kon, was de enige die niet werd gehinderd door academische kennis, maar wel beschikte over a. gezond verstand en b. het vermogen om z’n medewerkers ruimte te geven. Hij wist niet veel van organisatiemodellen of theoretische managementconcepten en wilde dat ook helemaal niet weten. Maar hij snapte dondersgoed wat de organisatie nodig had.

De kunst van het aansturen van organisaties ligt dan ook niet in het volgen van regels die op basis van vals beschouwde empirie de wijsheid in pacht pretenderen te hebben, maar in het vermogen om datgene te doen of te laten doen waarvan je denkt: ja, zo gaat het de goede kant op. Op basis van ervaring, intuïtie voor mijn part en het lef om iedereen te laten doen waar hij of zij goed in is. Op zoveel mogelijk hun eigen manier; niet de route uitstippelen, maar de weg wijzen. Ik vrees dat dat het enige is dat echt werkt. Kun je dat, dan ben je een goede manager. Maar daarbij heb je meer aan Fingerspitzengefühl dan aan denkers die soms geen moment met hun poten in de klei hebben gestaan of aan een dik boek.

2 Replies to “Bullshit en Fingerspitzengefühl”

  1. Maar als manager moet je toch zeker een leiderschapscursus hebben gevolgd, en een leiderschapsboek hebben gelezen en alle leiderschapstweets volgen. Dan kan je de rest op gevoel doen…